Drie mannen opgepakt voor brandstichting, openlijk geweld en een poging tot zware mishandeling. Een agent gewond. Vlammen naast een gebouw waar asielzoekers net waren ingetrokken. Minister Van Weel noemde de daders “tuig”. De AIVD onderzoekt de beweging achter de rellen.

En aan tafel bij Eva noemt Jort Kelder Loosdrecht een symptoom van onmacht. Als CDA-leider Henri Bontenbal probeert aan te geven dat de regering wél stappen zet, wordt hij afgekapt met: “Ja, vergaderen…” Want volgens Kelder blijkt uit “meerdere verkiezingen” een duidelijke wens voor minder migratie, een wens die door Den Haag wordt genegeerd. De rellen, wordt impliciet gesuggereerd, zijn erg verwerpelijk maar wat je krijgt als je niet luistert.

Het is een redenering die op het eerste gezicht niet gek klinkt. Het volk wil iets, de politiek doet niets en dus ontploft het. Logisch toch?

Maar toch klopt deze redenering op twee niveaus niet. Om te beginnen bestaat deze overweldigende volkswens helemaal niet. Uit een peiling van het RTL Nieuwspanel blijkt dat een ruime meerderheid van het volk nog altijd vóór de opvang van vluchtelingen is. De democratisch tot stand gekomen spreidingswet, de wet waar in Loosdrecht zoveel woede over was, geniet brede steun. Bovendien vindt driekwart dat kleine extremistische groepen misbruik maken van de zorgen rondom het asielbeleid. Een verkiezingsuitslag waarin de PVV de grootste partij werd, iets wat na 2023 overigens niet nogmaals is herhaald, is iets anders dan dat het hele volk geen azc’s wil. Kelder, en menig ander in dit debat, verwart een luide minderheid met een meerderheid.

Ten tweede, en dat is nog veel gevaarlijker: als deze meerderheid in het volk wel zou bestaan, is dat nog steeds geen reden tot brandstichting. De overheid luistert niet dus dit is het resultaat, is geen analyse. Het is een excuus, een excuus dat extreemrechts zelf in omloop brengt. Op NieuwRechts.nl is dat deze week letterlijk te lezen: de rellen zijn “geen banale relschopperij, maar het logische en voorspelbare gevolg”. Wie bij een talkshow dezelfde redenering gebruikt, praat geweld goed, bedoeld of onbedoeld. Want deze fakkelgooiers zijn niet een paar boze Loosdrechters die in woede en wanhoop iets deden. Justice for Prosperity, opgericht door oud-AIVD’er Jelle Postma, heeft uitgezocht dat extreemrechtse bewegingen als Identitair Verzet zich onder demonstranten mengen “om een moment van lokale spanning te gebruiken om te groeien, te rekruteren en te normaliseren”. Journalisten van NH Nieuws zagen stickers met “maak blanke kindjes” op de hekken. Dat is geen volkswoede, het is een goed georganiseerde strategie. Een strategie die één ding goed kan gebruiken, een redelijk persoon als Jort Kelder die uitlegt dat het “cynisme” best te begrijpen valt.

Kelder verweet de CDA-leider dat ze vergaderen maar niks oplossen. Misschien. Maar Bontenbal gooit geen fakkels, scheldt niet tegen de politie en valt geen getraumatiseerde oorlogsvluchtelingen lastig met vuurwerk. En een journalist die dit soort daden als gevolg van volkswoede neerzet, beschermt niet het demonstratierecht. Hij geeft de extremisten een platform. Een protest is een protest en een rel is een rel. Een meerderheid die niet bestaat is geen reden tot verandering. En deze rellen zien als symptoom van onmacht is geen journalistieke duiding, maar een dekmantel.